Bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo

20 listopada, 2026 Wyłączono przez Redakcja

Wszyscy wiemy, co wydarzyło się siódmego listopada w Krakowie. Media społecznościowe w jednej chwili zapełniły się filmikami nakręconymi przez naocznych świadków zamachu. Na niektórych ujęciach było widać ludzi idących niespiesznie przez Rynek, którzy zupełnie nie zareagowali na rozlegający się w pobliżu huk strzałów. Pojawiła się krytyka: ale żeby nawet się nie obejrzeć?

To chyba zależy. Ja jestem z natury ciekawa, więc pewnie bym się rozejrzała – po niebie, w poszukiwaniu fajerwerków. Do łba by mi nie przyszło, że w przypadkowe listopadowe popołudnie w Krakowie mogłabym zginąć od kuli. Ale czy tylko strzelanina jest w dzisiejszym czasie abstrakcją?

W tym samym listopadzie, kilka lub kilkanaście dni po tragedii w Krakowie, wyszłam na spacer. Nie wiem, która była godzina – osiemnasta lub dziewiętnasta, w każdym razie było już ciemno. Osiedle, na którym mieszkam, jest dość rozległe i ruch samochodowy jest całkiem spory. Oczywiście nie ma tu przejść dla pieszych i czasami trzeba przejść przez jezdnię, aby dalej kontynuować spacer chodnikiem. Tak też szłam – obróciłam się i kątem oka zobaczyłam, że nic nie nadjeżdża, więc weszłam na ulicę. Byłam w połowie, gdy zobaczyłam, że od tyłu oświetlają mnie reflektory nadjeżdżającego auta. Nie obejrzałam się, jak daleko ten samochód się znajduje i z jaką prędkością jedzie. Nie przyspieszyłam kroku, by uciec z jezdni, bo przyjęłam, że kierowca przecież nie jedzie z pełną prędkością, tylko się toczy, jak na osiedlowy rytm przystało. I tak rzeczywiście było, nikt nie trąbił, nawet nie jestem pewna czy musiał zwalniać, bo nie obejrzałam się za siebie, więc nie wiem, jak szybko jechał.

Dopiero po chwili naszła mnie refleksja: w Krakowie też nikt się nie spodziewał, nikt niczego nie zakładał. Ludzie czuli się bezpiecznie, tak samo jak ja bezpiecznie czułam się na środku drogi osiedlowej na obrzeżach Limerick. A co, gdyby w moim małym irlandzkim wymiarze scenariusz nabrał takiego obrotu jak w Krakowie? Nie mówię o strzelaninie, a o tym, że np. za kierownicą siedziałby naćpany człowiek, który poczułby się jak w grze komputerowej? Co, gdybym niespodziewanie stała się jego celem? A co, gdyby ten ktoś się zagapił w telefon i mnie potrącił?

Możesz powiedzieć: głupota, powinnam się obejrzeć, powinnam sprawdzić, powinnam być bardziej ostrożna. A ja powiem: guzik prawda. Poczucie bezpieczeństwa jest drugą po potrzebach fizjologicznych, potrzebą w hierarchii potrzeb Maslova.

Pozwalamy sobie na poczucie bezpieczeństwa, bo uczymy się je odczytywać z otaczającej nas rzeczywistości. Nieustannie, często zupełnie nieświadomie, dostosowujemy poziom swojej czujności do warunków, w jakich żyjemy. Do ludzi, których spotykamy, miejsc, po których się poruszamy, zachowań, które obserwujemy, i zasad, jakie rządzą naszym najbliższym otoczeniem. To środowisko podpowiada nam, kiedy należy zachować ostrożność, a kiedy można odpuścić, przestać się rozglądać, nie analizować każdego potencjalnego zagrożenia. Bezpieczeństwo nie jest przecież wyłącznie kwestią indywidualnej odpowiedzialności i umiejętności przewidywania niebezpieczeństw. Jest również czymś, na co pozwalają nam warunki, w których funkcjonujemy.

Irlandia stała się dla mnie takim właśnie bezpiecznym światem. Światem, w którym z czasem zniknęły pewne odruchy, nawyki i mechanizmy obronne, które przez lata miałam w sobie wypracowane w Polsce. Nie dlatego, że nagle stałam się mniej rozsądna czy bardziej beztroska. Po prostu przestałam czuć, że muszę być nieustannie przygotowana na wszystko. W Polsce, w dużej mierze za sprawą wychowania, środowiska, doświadczeń i uwarunkowań kulturowych, nauczyłam się funkcjonować z pewnym rodzajem czujności. Oglądania się za siebie, przewidywania cudzych zachowań, zakładania, że coś może pójść nie tak, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nic na to nie wskazuje. To były odruchy, które z czasem stały się niemal automatyczne. W Irlandii zaczęły się wyciszać. Przyzwyczaiłam się do innego rytmu życia, innego sposobu bycia ludzi, innej codzienności. Zaczęłam ufać przestrzeni, w której żyję, i ludziom, którzy ją współtworzą. Nie musiałam już tak często uruchamiać wewnętrznego systemu alarmowego. Mogłam po prostu iść przed siebie, czasem nawet środkiem głównej drogi w centrum stutysięcznego miasta, nie zastanawiając się nad każdym możliwym scenariuszem. Co nie oznacza, że nawet z moimi polskimi obronami, spodziewałabym się strzelaniny w samym centrum Krakowa. I właśnie dlatego zarówno tragedia w Polsce, jak i zdarzenie na ulicy, którego w zasadzie nie było, tak mocno mnie poruszyły. Uświadomiły mi, że poczucie bezpieczeństwa, które zdążyłam uznać za coś naturalnego, jest w gruncie rzeczy pewnego rodzaju umową z otaczającym mnie światem. Umową, której warunków nie ustalam sama i której druga strona wcale nie musi przestrzegać.

A jak Ty postrzegasz bezpieczeństwo i czym ono dla Ciebie jest?


Natalia Sobiecka

Współautorka książki „Trójgłos. Felietony”, współtwórczyni portalu Emigraniada.com, twórczynipodcastu „Rozmowy Zamiejscowe”, korektorka i felietonistka dublińskiego czasopisma „PortretyEmigracji”. Humanistka w klasycznym rozumieniu – człowiek wszechstronnie uzdolniony: wykonadrobne naprawy w domu, zdiagnozuje usterkę w samochodzie, upiecze ciasto, a przy tym nie boi siępędzla i malarskich płócien, maszyna do szycia to jej towarzysz podczas bezsennych nocy, aparatfotograficzny jest nieodzownym elementem każdej podróży. Zakochana w irlandzkim szlaku WildAtlantic Way, pasjonatka i obserwatorka społecznych zjawisk dotyczących życia emigracji.